Get Adobe Flash player

Maria Danilewicz Zielińska

 

MARIA DANILEWICZ ZIELIŃSKA (1907 – 2003) – Honorowa Obywatelka miasta Aleksandrowa Kujawskiego, pisarka, krytyk i historyk literatury, bibliotekarz, Patronka Miejskiej Biblioteki Publicznej w Aleksandrowie Kujawskim.

Maria Danilewicz Zielińska urodziła się 29 maja 1907 r. w Aleksandrowie Kujawskim w rodzinie wywodzącej się z Glogerów i Korotyńskich. Ojciec Wilhelm Markowski prowadził w Aleksandrowie aptekę.
Wychowanie w atmosferze książek, patriotyzmu i tradycji rodzinnych miało wpływ na dalsze życie Marii. Pierwsze lata szkolne upłynęły jej w Aleksandrowie, następnie uczęszczała do Gimnazjum im. Marii Konopnickiej we Włocławku, gdzie w 1924 r. zdała maturę. Po ukończeniu szkoły średniej rozpoczęła studia na Uniwersytecie Warszawskim na Wydziale Filologii Polskiej. W trakcie studiów wyszła za mąż za Ludomira Danilewicza, konstruktora i projektanta wielu urządzeń radiotechnicznych. W 1928 r. została jedną z pierwszych pracownic nowo powstałej Biblioteki Narodowej, był to początek długiej pracy w zawodzie bibliotekarza i bibliografa. Po wybuchu II wojny światowej wraz z mężem, który był powiązany z „Enigmą” musiała opuścić kraj. Poprzez Krzemieniec, w którym zatrzymali się dla ratowania cennych eksponatów z wystawy o Słowackim, Rumunię, Jugosławię i Włochy dotarli do Paryża, gdzie Maria Danilewicz pracowała m. in. w Bibliotece Polskiej.
Ostatnim etapem wojennej tułaczki państwa Danilewiczów był Londyn, do którego dotarli poprzez Portugalię w 1942 r. Maria Danilewicz kontynuowała swoją pracę jako bibliotekarz organizując Bibliotekę Polską w Londynie, która stała się głównym ośrodkiem słowa polskiego wśród Polonii brytyjskiej oraz ostoją dla przybywających do Londynu pisarzy. Jej praca w Bibliotece Polskiej owocowała znajomością i przyjaźnią z wybitnymi pisarzami i humanistami: Janem Lechoniem, Antonim Słonimskim, Kazimierzem Wierzyńskim, czy Stanisławem Balińskim. Prowadziła bogatą korespondencję z ludźmi kultury, np. z prof. Stanisławem Pigoniem, w bibliotece odbywały się spotkania intelektualistów, dyskusje literackie i naukowe. W ciągu trzydziestu jeden lat kierowania Biblioteką Polską Maria Danilewicz wielokrotnie ratowała bibliotekę przed zakusami likwidacji wynikającymi z przemian politycznych i trudności finansowych. Po nagłej śmierci męża w 1971 r., Maria Danilewiczowa przechodzi na emeryturę, a w 1973 r. poślubia byłego szefa z portugalskich czasów wojennych, Adama Zielińskiego, dyplomatę, wydawcę i bibliofila. Dalsze lata życia spędza w Portugalii. Jej dom w Feijó pod Lizboną szybko stał się placówką kultury polskiej. W dalszym ciągu prowadziła działalność literacką i publicystyczną. W 1991 r. zmarł 90-letni Adam Zieliński, Pani Maria owdowiała po raz wtóry. Po przełomowym roku 1989 w Polsce zaczynają ukazywać się najważniejsze prace Marii Danilewicz Zielińskiej, głównie za sprawą prof. Andrzeja Kłossowskiego. W 1993 r. została odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu „Polonia Restituta”. Również nasze miasto Aleksandrów Kujawski nadało jej honorowe obywatelstwo. W 2002 r. została patronem Zespołu Szkół w Stawkach. Maria Danilewicz Zielińska zmarła 22 maja 2003 r. w Portugalii, pochowana została na cmentarzu w Aleksandrowie Kujawskim. W dniu 28.11. 2005 roku imię Marii Danilewicz Zielińskiej otrzymała Miejska Biblioteka Publiczna w Aleksandrowie Kujawskim. Dorobek literacki Marii Danilewicz Zielińskiej był bardzo różnorodny. Jednym z najważniejszych dzieł jej życia były „Szkice o literaturze emigracyjnej”, w których rejestrowała i omawiała dorobek wydawniczy polskich pisarzy emigracyjnych. Tworzyła bibliografie, szkice, artykuły do czasopism, powieści i opowiadania, w których opisywała m. in. miasto lat dziecięcych Aleksandrów Kujawski i ukochane Kujawy.           W latach 1953-1987 współpracowała z radiem Wolna Europa nadając cotygodniowe felietony literackie, przygotowując słuchowiska, uczestnicząc w dyskusjach.

Maria Danilewicz Zielińska od 1939 r. przebywała poza granicami kraju, ale sercem i pracą nigdy go nie opuściła. Wciąż wracała pamięcią do swych stron rodzinnych, domu w Aleksandrowie i bliskich jej Kujaw: „Jest dla mnie oczywistą prawdą, że sentyment do stron rodzinnych trwa dożywotnio, a nawet się na starość nasila i przeradza w kult „małych ojczyzn”. Tym są dla mnie Kujawy (…)”.

 
Maria Danilewicz Zielińska - ważniejsze publikacje:
  • "Blisko i daleko" (1953)

  • "Dom" (1956)

  • "Pierścień z Herkulanum i płaszcz pokutnicy" (1960)

  • "Szkice o literaturze emigracyjnej", Londyn 1978

  • "Próby przywołań" - wybór szkiców literackich
    (Biblioteka "Więzi" 1992)

  • "Wspomnienia o Bibliotece Narodowej w Warszawie", (1995)

  • Tymon Zaborowski. Życie i twórczość (1799-1828), Warszawa 1933

  • Biblioteki polskie, Grenoble 1941

  • Szkice o literaturze emigracyjnej, Instytut Literacki, Paryż 1978

  • Biurko Konopnickiej. Opowiadania, Warszawa 2000

  • Polonica portugalskie, Warszawa 2005